پیوندها
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[عضویت]
صفحه اصلی > تاریخچه علوم فضایی > تاریخچه علوم فضایی در دنیا 

تاریخچه علوم فضایی

تاریخچه فضایی

دانشمندان نظریه پرداز در زمینه فضایی

مصری ها و بابلی ها (۴۰۰۰ سال قبل) با مشاهدات آسمانی خود توانستند اقدام به ایجاد یک تقویم جهت کنترل کشاورزی و جداولی جهت پیش بینی خسوف و نمایش اثرات حرکت خورشید و سیارات بر روی زندگی انسانها کنند (Astrology).

اما یونانی ها رویکرد دیگری نسبت به آسمان اتخاذ کردند و ترجیح دادند از تئوری های فیزیکی در تحلیل های خود استفاده کنند و این علم را  Astronomy (علم افلاک) نامیدند.

ارسطو

زمین در مرکز جهانارسطو (Aristotle 322-384 B.C) یونانی اقدام به ساخت یک مدل مکانیکی پیچیده از جهان نمود و همچنین قوانین جامعی که بیانگر تغییرات در اجسام بود (مانند حرکت اجسام) ابدا نمود. 

یونانیان با مشاهدات علمی آسمان، اوج کمال را دیدند. چون دایره شکل متقارنی است، حدس زدند که مسیر اجرام سماوی باید دایره باشد و چون در نظر آن ها خداوند باید زمین را مرکز جهان در نظر می داشته، بنابراین روزانه تمام اجرام سماوی یک دور به دور زمین می چرخند و زمین را مرکز جهان در نظر گرفتند.

کوپرنیکنیکولاس کوپرنیک (Nicolaus Copernicus 1473-1543) فرض کرد که زمین حول محور خود می چرخد و سالی یک بارتوصیف خورشید محور از جهان بدور خورشید دوران می کند. (اولین توصیف خورشید محور از جهان Heliocentric).

تیکو بقاه (Tycho Brahe 1546-1601) سعی کرد بهترین ابزار رصد در زمان خود را فراهم آورد و آن ها را در بیشترین دقت ممکن تنظیم نمود و توانست انقلابی در زمینه ستاره شناسی مبنی بر مشاهده ایجاد کند. او توانست برای اولین بار در تاریخ بشریت یک نواختر (Nova) را در سال ۱۵۷۲ رصد کند و تشخیص دهد که این پدیده در فاصله ای بسیار دورتر از ما اتفاق افتاده. در سال ۱۵۷۷ یک ستاره دنباله دار را رصد نمود و تعیین کرد که مسیر این جسم، مسیر سیارات دیگر را قطع می کند. با همه این تحولاتی که ایجاد نمود، بقاه تئوری کپرنیک را نپذیرفت. شاید دلیل این امر ضعف او در ریاضیات بود.

کپلر

یوهان کپلر (Johannes Kepler 1571-1630) در علوم ریاضی توانمند بود و کمبودهای بقاه را در این زمینه نداشت. در سن ۲۵ سالگی کتابی با عنوان «معمای کیهانی» منتشر نمود و در آن مدل خدایی جهان را ارائه کرد. ولی بدلیل عدم اقبال دانشمندان آن دوره به تئوری او، در سال ۱۶۰۰ شروع به کار در کنار بقاه نمود. این همکاری چندان ادامه نداشت چرا که بقاه در سن کم فوت نمود. پیش از فوت بقاه، در چالشی که بین این دو صاحب نظر در مورد مدار مریخ صورت گرفت، کپلر به این نتیجه رسید که مدار مریخ دایره نیست، و در تلاش برای تطبیق دادن شکل هندسی دیگری با نتایج رصدهای بقاه، به این نتیجه رسید که مدار مریخ بیضی است. بنابراین مریخ در مداری بیضوی به دور خورشید می چرخید ولی خورشید در مرکز بیضی قرار نداشت بلکه در نقطه ای به نام کانون قرار داشت.

قوانین مشهور کپلر

قانون اول: مدار هر سیاره یک بیضی است که خورشید در کانون آن قرار دارد. (۱۶۰۹)

قانون اول کپلر

 

قانون دوم: خط واصل هر سیاره به خورشید، در زمانهای مساوی، مساحت های مساوی را جاروب می کند. (۱۶۰۹)

قانون دوم کپلر 

اثبات هندسی قانون دوم کپلر توسط نیوتن:

اثبات قانون دوم کپلر توسط نیوتن

 

قانون سوم: مربع پریود هر سیاره متناسب است با مکعب مسافت متوسط آن از خورشید. (۱۶۱۹)

قانون سوم کپلر

 

گالیلهتا آن زمان، پیشرفت بشر بسیار برجسته بود ولی کماکان قیود ابزار رصد وجود داشت. گالیلیو گالیله ((Galileo Galilei (1564-1642) با استفاده از تلسکوپ (که قادر بود تا ۲۰ برابر اجسام را بزرگنمایی کند) اقدام به رصد ماه، سیارات و ستارگان نمود. یافته های گالیله از این قرار است:
- مریخ دارای ۴ قمر می باشد.
- ونوس به دور خورشید می چرخد، نه به دور زمین.
- چون تلسکوپ او نتوانست ستارگان را بزرگ نمایی کند، پس نظریه کپرنیک را تایید کرد که آن ها بسیار دورند.
- او نظریه غلط ارسطو را که اجسام سنگینتر و بزرگتر زودتر از ارتفاع برابر به زمین می رسند رد کرد و ثابت کرد که تمام اجسام با یک سرعت سقوط می کنند (بدون در نظر گرفتن اثرات هوا).
- قانون نسبیت گالیله (که با قانون نسبیت انیشتین فرق دارد) که در واقع بیانگر سرعت نسبی دو جسم و بحث در مورد حرکت در دستگاه های مختصات متحرک و ثابت می باشد. 

اسحاق نیوتن ((Isaac Newton (1642-1727) انسانی زیرک، فیلسوف طبیعت محور و ریاضی دانی عالی بود. او در سال ۱۶۶۵ حساب دیفرانسیل و انتگرال را ابداع نمود. بعد از تلاش های چشم گیر گالیله، نیوتن ۳ قانون حرکت مشهور خود و اصل گرانش جهانی را با عنوان «اصول ریاضی فلسفه طبیعت» در سال ۱۶۸۷ ارائه داد. 

نیوتن

سه قانون حرکت نیوتن

قانون اول:
قانون اول نیوتن 

قانون دوم:
 

قانون سوم:
 


قانون جاذبه جهانی نیوتن

 

 

جدال بین کشورهای بزرگ برای پرتاب اولین فضاپیما

  • کپلر با استفاده از جادو و در تصوراتش به ماه پرواز کرد.
  • ژول ورن در کتاب «از زمین تا ماه» با پرتاب یک توپِ توپخانه که بسیار قوی بود شخصیت اول خود را به ماه فرستاد.
  • اما همگان می دانند که برای پرتاب یک فضا پیما به فضا، یک وسیله پر انرژی لازم است که بتواند از اتمسفر و گرانش زمین فرار کند. این وسیله به مرور زمان راکت نامیده شد.
  • اولین استفاده نظامی از راکت ها در چین بود که در آن «شین تارتار» برای دفاع از «کِی فنگ فو» اقدام به پرتاب راکت به مغول ها نمود.
  • در اوایل قرن نوزدهم، ویلیام کانگرِو (William Congreve) که یک سرهنگ انگلیسی و متخصص تجهیزات نظامی بود، راکت کانگرِوراکتهای آتش زا را که بر پایه مدل های بدست آمده از هند بود، ساخت.
  • در جنگ ناپلئون سپاه انگلیس نزدیک به ۲۰۰ فروند از این موشک را استفاده نمود.
  • یکی از اولین افرادی که در زمینه فضاپیماهایی که توسط راکت پرواز می کنند، تحقیق کرد کنستانتین سیولکوفسکی (Konstantin E. Tsiolkovsky) بود. او در سال ۱۸۸۰ اقدام به محاسبه سرعت لازم برای پرواز به فراتر از اتمسفر نمود. او پیشنهاد کرد که سوختن ترکیب هیدروژن مایع و اکسیژن مایع می تواند کارایی راکت ها را افزایش دهد.
  • فعالیت های عالی سیولکوفسکی موجب شد که شوروی در ۱۹۲۴ اقدام به ایجاد سازمانی جهت پرداختن به مشکلات راکت نماید.
  • در مقابل، ایالات متحده آمریکا، با تاخیر بسیار در سال ۱۹۲۶ توسط رابرت گودارد (Robert H. Goddard) که برخی او را «پدر علوم مدرن راکت» می ­نامند، اولین موشک خود را با سوخت مایع با موفقیت پرتاب کرد. او بر این باور بود که یک راکت پرتوان می تواند به ماه یا مریخ سفر کند.
  • در ۱۷ ژوئیه ۱۹۲۹، رابرت گودارد راکتی را پرتاب کرد که حامل اولین محموله آزمایشگاهی، شامل یک بارومتر (وسیله ای برای سنجش فشار هوا است که در پیش بینی وضع هوا و تعیین ارتفاع مورد استفاده قرار می گیرد) و یک دوربین بود. این چهارمین پرتاب او بود.
  • فعالیت های کاملا متفاوت در آلمان در جریان بود. هِرمان اوبرت (Harmann J. Oberth) در زمینه تئوری های ریاضی حاکم بر پروازهای فضایی تحقیق نمود و کتاب او «استفاده از راکت در فضای بین سیاره ای» چاپ شده در ۱۹۲۳ عاملی برای رشد علوم مربوط به راکت در آلمان شد.
  • V2 در بین سال های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ انجمن های علمی متعددی در این زمینه تشکیل شد. دولت آلمان این انجمن های علمی را مورد حمایت قرار داد که دلیل این حمایت، عهدنامه ورسای (Treaty of Versailles) بود که منجر به پایان جنگ جهانی شده بود. 
  • در ۱۸ فوریه ۱۹۳۰ سیاره کوتوله پلوتو توسط ستاره شناس آمریکایی کلاید تامبا (Clyde Tombagh) در رصدخانه لاول (Lowell) در فلاگستاف آریزونا کشف شد. در آن زمان پلوتو به عنوان نهمین سیاره منظومه شمسی و دورترین سیاره از خورشید تعیین شد.
  • بعد از اینکه آدولف هیتلر در آلمان در ۱۹۳۳ به قدرت رسید، آلمانی ها از راکت به عنوان وسیله ای برای رساندن کلاهک به مسافت های دور، بدون زیر پا گذاشتن عهدنامه ورسای، استفاده کردند.
  • ورنر فون براون (Wernher von Braun) که عضو یکی از آن انجمن های علمی بود، به سرعت در این علم پیشرفت نمود و تحقیقات او در ۳ اکتبر ۱۹۴۲ به تست موشک V2 منتهی شد که اولین موشک بالستیک بود. این موشک بعدها در جنگ­ های نهایی اروپا در جنگ جهانی دوم مورد استفاده قرار گرفت ولی هدف نهایی فون براون ساخت وسیله ای برای پرواز بین سیاره ای بود.
  • آلمان ها بیش از ۲۰۰۰ راکت V2 را با کلاهک یک تنی در جنگ جهانی دوم پرتاب کردند. 
  • Apollo_17

  • در اواخر جنگ جهانی دوم، متفقین اقدام به کشف و جلب نیروهای متخصص آلمان نمودند. در ۲۹ سپتامبر ۱۹۴۵ فون براون و تیمش (به همراه تمام یادداشت های تحقیقاتیشان) در حالی که فرار می کردند، توسط آمریکایی ها شناسایی و به آمریکا برده شدند. روسیه نیز تعداد زیادی از این متخصصین راکت (هسته اصلی تحقیقات آلمان) را به روسیه برد که فعالیت های آن ها منتهی به ایجاد اسپوتنیک شد. اوج تحقیقات فون براون راکت ماه نورد Saturn V بود که در پروژه آپولو در آمریکا مورد استفاده قرار گرفت.
     
  • رقابت ها آغاز شد. آمریکا با پرواز هواپیماهای مطالعاتی به مرزهای بالایی اتمسفر، اقدام به کشف این محدوده نمود. NACA هواپیماهای X-1 و X-2 را ساخت و آن ها را Spaceplane نامید. در ۱۴ اکتبر ۱۹۴۷ «چاک ییگر» خلبان آمریکایی آزمایش کننده هواپیما (Test Pilot) برای اولین بار دیوار صوتی را با پرنده Bell X-1 شکست. او دیوار صوتی را در ارتفاع ۴۵هزار پایی (۱۳۷۱۶ متر) شکست و برای اولین بار به سرعتی معادل ماخ ۱.۰۷ (نسبت سرعت پرنده به سرعت صوت) دست یافت. هواپیمای Bell X-1 توسط پیشران (موتور) راکت به عنوان پروژه مشترک مافوق صوت بین کمیته مشورتی ملی هوانوردی آمریکا و نیروی هوایی آمریکا، توسط شرکت Bell ساخته شد.
  • در حدود سال ۱۹۵۰، تفاوت بین هواپیما و راکت به عنوان پدیده های متفاوت مشخص تر شد.
  • X-15 توانست در سال ۱۹۵۹ از ماخ ۸ فراتر رود.

    X-15

 

مسابقه فضایی بین اتحاد جماهیر شوروی و ایالات متحده آمریکا

  • در ۴ اکتبر سال ۱۹۵۷ موشک بالستیک بین قاره ای دو مرحله ای اصلاح شده R-7 شوروی، ماهواره اسپوتنیک ۱ (Sputnik 1) را به فضا برد. موشک بالستیک قاره پیما (ICBM) موشکی هدایت شونده با برد حداقل ۵۵۰۰ کیلومتر (۳۴۰۰ مایل) است که در درجه اول برای حمل سلاح های هسته ای (یک یا چند کلاهک حرارتی-هسته ای) طراحی شده و همچنین به عنوان سلاح معمولی، شیمیایی و بیولوژیکی با میزان تخریب متفاوت قابل استفاده است.

    ماهواره اسپوتنیک ۱ اولین قمر مصنوعی زمین بود که اتحاد جماهیر شوروی آن را به یک مدار بیضی ارتفاع پایین زمین ارسال نمود. این ماهواره یک کره فلزی صیقل داده شده با قطر ۵۸ سانتی متر (۲۳ اینچ) با چهار آنتن رادیویی خارجی برای انتشار پالس های رادیویی بود. این ماهواره در سراسر زمین قابل مشاهده و پالس های رادیویی آن قابل دریافت بود.
  • ۳ نوامبر ۱۹۵۷: لایکا نام سگی است که به عنوان اولین موجود زنده بوسیله فضاپیمای اسپوتنیک ۲ توسط اتحاد جماهیر شوروی به فضا پرتاب شد. این سگ از خیابان های مسکو انتخاب شد که به فضا رود. در آن زمان فناوری به حدی پیشرفت نکرده بود که بتوان فضاپیما را از مدار خارج کرد و به زمین باز گرداند. بنابراین انتظار نمی رفت که لایکا زنده بماند، پس این یک سفر بازگشت ناپذیر بود. در آن زمان، برخی از پژوهشگران اعتقاد داشتند که انسان قادر به تحمل شرایط سخت پرتابگرها بوده و حتی بر این باور بودند که آدمی می تواند بدون نیاز به تجهیزاتی خاص، در فضا زنده بماند. بنابراین در آن زمان تصمیم بر آن شد که یک سگ را به فضا بفرستند و نتیجه را بررسی نمایند. در این پرواز آزمایشی، قرار بود که اثرات میکروگرانش مورد بررسی قرار گیرد و با بهره¬گیری از داده های بدست آمده، راه برای حضور انسان در فضا گشوده شود.

    سال ها گمانه زنی ها در مورد چگونگی مرگ لایکا ادامه داشت. برخی بر این باور بودند که افزایش دمای زیاد از حد تحمل موجود زنده در حین پرواز پرتابگر و عمل نکردن سامانه تعدیل دما، منجر به مرگ لایکا شد. اما دولت شوروی، دلیل مرگ این حیوان را تمام شدن اکسیژن موجود در مخازن تنفسی فضاپیما دانست و زمان مرگ را ۶ روز پس از شروع مأموریت تخمین زد.

    انتخاب لایکا از خیابان های مسکو بر این اساس بود که این حیوانات، قادر به تحمل شرایط بد گرسنگی و سرما هستند. لایکا سگی مونث و ۳ ساله بود که ۶ کیلوگرم وزن داشت.

    فضاپیمای اسپوتنیک ۲، دومین فضاپیمایی بود که توسط اتحاد جماهیر شوروی به مدار زمین پرتاب شد این فضاپیما به شکل قیف بود و قطری برابر ۲ متر و وزن ۵۰۰ کیلوگرم داشت و جالب اینکه در آن زمان، این کپسول به گونه ای طراحی نشده بود که از راکت ماهواره بر جدا شود. این فضاپیما تجهیزات متعددی را در خود جای داده بود که از از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد: فرستنده رادیویی، سامانه دورسنجی (تله متری)، سامانه برنامه ریزی، سامانه بازسازی اکسیژن و کنترل دمای داخل کابین و تجهیزات علمی-تحقیقاتی. یک کابین جدا که از محیط جداسازی شده بود، حامل لایکا بود.

    این فضاپیما توسط راکت Sputnik 8K71PS به مداری بیضی با ارتفاع حضیض ۲۱۱ کیلومتر و اوج ۷۳۰۶ کیلومتر به فضا پرتاب شد. این فضاپیما علاوه بر اینکه اولین موجود زنده را در مدار زمین قرار داد، توانست داده های علمی جالبی را درباره کمربند ون آلن (کمربند کانوو) و ذرات باردار محیط فضا به زمین مخابره نماید. این کمربند که مملو از ذرات باردار است به عنوان یک سپر محافظ زمین در مقابل طوفان های خورشیدی و ذرات باردار عمل می کند.

  • ۶ دسامبر ۱۹۵۷: در پاسخ به مأموریت اسپوتنیک ۲ که توسط اتحاد جماهیر شوروی با موفقیت به فضا پرتاب شد، آمریکا اقدام به پرتاب ماهواره Vanguard TV-3 نمود که این ماهواره در ابعاد میوه گریپفروت بود. این مأموریت در مرحله پرتاب با انفجار ماهواره بر شکست خورد. این مأموریت، اولین تلاش آمریکا برای پرتاب ماهواره به مدار زمین بود. اسم آزمایشگاهی این ماهواره کوچک Vanguard 1A بود که برای آزمودن ظرفیت های پرتاب ماهواره بر سه مرحله ای Vanguard و مطالعه اثرات محیط فضا بر روی ماهواره و سامانه های آن طراحی شده بود. این ماهواره همچنین ماموریت داشت با تحلیل های درون مداری، مشخصات زمین را اندازه گیری نماید (Geodetic). سلول های خورشیدی این ماهواره توسط آزمایشگاه بِل (Bell Laboratories) تولید شده بود. در روز پرتاب، در ایستگاه کِیپ کاناورال (Cape Canaveral) بوستر (سامانه پیشرانش اولیه) شروع به کار کرد و ماهواره بر شروع به اوج گیری نمود، اما ۲ ثانیه بعد از بلند شدن و در ارتفاع ۱.۲ متری، ناگهان نیروی پیشرانش به صورت ناخواسته متوقف شد و ماهواره بر، بر روی ایستگاه پرتاب سقوط کرد. در همین لحظه بود که تانک سوخت دچار نشت شد و انفجار مهیبی اتفاق افتاد. حاصل این اتفاق، تخریب کامل ماهواره بر و ایستگاه پرتاب بود.

انفجار ماهواره بر ونگارد

  • ۳۱ ژانویه ۱۹۵۸: پرتاب موفقیت آمیز ماهواره پیشتاز Explorer 1 (کاوشگر ۱): ماهواره Explorer 1 اولین ماهواره ایالات متحده آمریکا و دارای یک سامانه تله متری (دورسنجی) همراه بود. این ماهواره بوسیله راکت ماهواره بر جونو (Juno) در مدار قرار گرفت و توانست داده های مورد نظر را از فضا به زمین ارسال نماید. این ماهواره پس از ۲ ماهواره شوروی (اسپوتنیک ۱ و ۲) آغازگر یک مسابقه فضایی در جنگ سرد بین دو کشور بود. ماهواره کاوشگر ۱ اولین ماهواره ای بود که تشعشعات کمربند وَن الن را تشخیص داده و تا تمام شدن شارژ باطری خود (نزدیک به ۴ ماه)، توانست داده های مربوط به آن را به زمین مخابره نماید. این ماهواره پس از عمر مفید خود، تا سال ۱۹۷۰ در مدار به دور زمین چرخید.

اسپوتنیک 1 Vanguard Explorer 1
از راست: اسپوتنیک-۱ (Sputnik1)، ونگارد (Vanguard) و اکسپلورر-۱ (Explorer1)

  • در ۷ اکتبر ۱۹۵۸ آمریکا اقدام به ایجاد NASA نمود تا به صورت متمرکز در راستای تحقیقات فضایی حرکت نماید. ۶ روز پس از تشکیل ناسا (NASA)، آقای گلِن (T. Keith Glennan) رئیس این سازمان در بیانیه ای اقدام به انتشار خبر برنامه پرواز سرنشین دار به فضا توسط ناسا نمود. او همچنین خبر از تشکیل یک کارگروه فضایی داد که متشکل از مجموعه ای از پژوهشگران و مهندسین بود. این افراد از سازمان های فضایی و سیاستگذاری بودند که با تشکیل ناسا با هم ادغام شده بودند. در این راستا در ۱۹۵۸، ۹۰ میلیون دلار به این مجموعه اختصاص پیدا کرد. در این دوران به دستور رئیس جمهور وقت آمریکا (آیزن هاور) گروه فضانوردان Mercury تشکیل شد.
  • ۲ ژانویه ۱۹۵۹: لونا ۱ (Luna 1): اولین فضاپیمایی بود که توانست از گرانش زمین فرار کند و به سمت ماه برود. این فضاپیما توسط اتحاد جماهیر شوروی ساخته و به فضا پرتاب شد. هرچند که لونا ۱ در مسیر مأموریت خود، نتوانست به هدف نهایی خود که برخورد با ماه بود، نائل آید، ولی همین که توانست از گرانش زمین (مدار زمین-مرکز) فرار کند و در مدار خورشید-مرکز (Heliocentric) قرار گیرد، امری بدیع بود. این مأموریت به عنوان بخش اول برنامه بلند مدت لونا (مجموعه ای از مأموریت های ارسال فضاپیماهای روباتیک به ماه، بین سال های ۱۹۵۹ و ۱۹۷۶) به دلیل عمل کردن نابه هنگام مرحله بالایی پرتابگر در زمان پرتاب، از ماه عبور کرد و نتوانست با آن برخورد کند.

    در مسیر پرواز و در حین عبور از کمربند وَن اَلِن، جرقه زن (Scintillator) این فضاپیما توانست مشاهدات ارزشمندی از ذرات اندک ولی پرانرژی موجود در کمربند خارجی وَن اَلِن ثبت نماید. اندازه گیری های صورت گرفته توسط این فضاپیما توانست داده های جدیدی از فضای خارجی به دست دهد. یکی دیگر از یافته های این فضاپیما، نداشتن میدان مغناطیسی ماه بود. همچنین، برای اولین بار، اولین مشاهده و اندازه گیری مستقیم بادهای خورشیدی، توسط این فضاپیما صورت گرفت. طی حرکتی جالب، این فضاپیما در مسیر پرواز خود، ۱ کیلوگرم گاز سدیم آزاد کرد و یک ستاره دنباله دار فرضی ایجاد نمود. اثرات گاز متصاعد شده، به صورت دنباله نارنجی رنگ و درخشانی شد که از زمین قابل رویت بود. این فضاپیما در ساعت ۲۲:۴۱ به وقت محلی از ایستگاه بایکونور توسط راکت Luna 8K72 به فضا پرتاب شد.

  • ۱۲ ژانویه ۱۹۵۹: ناسا طی قراردادی مسئولیت ساخت و تولید کپسول های مرکوری را به شرکت مَک دانِل (McDonnell) واگذار کرد. پروژه مرکوری اولین برنامه پرواز فضایی انسان آمریکا بود که تا سال ۱۹۶۳ جریان داشت. در اوایل رقابت فضایی بین ابرقدرت های فضایی، هدف این پروژه قرار دادن انسان در مدار و بازگشت سالم او به زمین بود و قرار بود این مهم قبل از شوروی سابق محقق گردد. انتقال این ماموریت از نیروی هوایی آمریکا به آژانس تازه تأسیس ناسا، منجر به انجام بیست پرواز بدون سرنشین (که برخی از این موارد حامل حیوان نیز بود) جهت توسعه سامانه های لازم شد و منتهی به شش پرواز فضایی موفق فضانوردان شد. این پروژه، که نام آن برگرفته از خدای سفر در زبان روم باستان بود، ۲۷۷ میلیون دلار هزینه داشت و ۲ میلیون نیروی انسانی را درگیر کرد.

    کپسول مرکوری توسط شرکت هواپیمایی مک دانل ساخته شد و ذخایر آب، غذا و اکسیژن را برای یک روز مصرف فضانورد در یک کابین تحت فشار حمل می نمود. کابین تحت فشار کابینی است که فشار آن برای زیستن انسان مناسب بوده و محتویات گازی داخل به خارج درز نکند، چرا که محیط فضا به خودی خود برای زیستن انسان مناسب نیست و باید تمهیداتی اندیشیده شود تا بتوان انسان را از خطرات محیط فضا در امان داشت.

  • ۲۸ فوریه ۱۹۵۹: اولین ماهواره جاسوسی آمریکا (Discover 1) به فضا پرتاب شد و فیلم های گرفته شده توسط آن، در تاریخ ۱۱ آگوست ۱۹۶۰ و پس از پرتاب Discover ۱۱ استخراج شد. این ماهواره اولین مورد از مجموعه برنامه ماهواره های جاسوسی کرونا بوده است. این ماهواره با راکت تور-آگِنا (Thor-Agena) از ایستگاه نیروی هوایی وندنبرگ در کالیفرنیا پرتاب شد. این مأموریت اولین مأموریتی بود که به سمت قطب جنوبی پرتاب شد و تلاشی بود برای دستیابی به مدارهای قطبی، که این مأموریت ناموفق بود. سازمان اطلاعات مرکزی (CIA) بعدها با افشای گزارشی محرمانه اعلام کرد «امروزه، اکثر مردم بر این باورند که ماهواره Discover 1 در سرزمین های نزدیک قطب جنوب سقوط کرده است.»

  • در اکتبر ۱۹۵۹ روس ها با کاوشگر Luna 3 اولین عکس را از ناحیه تاریک ماه گرفتند که موجب شگفتی جهان شد.

لونا ۳ لونا ۱

لونا ۱ و لونا ۳

  • کپسول بدون سرنشین Mercury-Atlas 1 در ۲۹ جولای ۱۹۶۰ پرتاب شد و یک دقیقه بعد از پرتاب، منفجر شد.
  • Mercury-Redstone 1 نیز در ۲۱ نوامبر ۱۹۶۰ در حد ۱۰ سانتی متر از محل پرتاب بلند شد و موتور آن خاموش شد و بر روی ساختمان پرتاب برگشت.
  • ولی تلاش ناسا در ۲۱ ژانویه ۱۹۶۱ جواب داد و Mercury-Redstone 2 به سلامتی پرتاب شد و شامپانزه ای را در ارتفاع زیرمداری (Suborbital) قرار داد.
  • روسیه با حرکت بعد خود بار دیگر دنیا را مبهوت کرد. در ۱۲ آوریل ۱۹۶۱، سرگرد یوری گاگارین (Yuri A. Gagarin) دور زمین را با Vostok I طی کرد.
  • باز هم در ۷ آگوست ۱۹۶۱ فضانورد روسی Gherman S. Titov توانست یک روز تمام در فضا مانده و ۱۷ بار به دور زمین بچرخد.
  • آمریکا بالاخره در ۲۰ فوریه ۱۹۶۲ توانست یک فضانورد با نام John H. Glenn (فرزند) را در مدار قرار داد ولی به دلیل نقص فنی او فقط توانست ۳ دور دورِ زمین بچرخد.
  • همیشه روسیه در قرار دادن فضانوردان در مدار و همچنین زمان استقرار آن ها در مدار، از آمریکا برتر بود. بنظر می رسید که همیشه روسه چند هفته یا چند ماه از آمریکا در انجام ماموریت های فضایی پیشی می گرفت.
  • ولی آمریکا در مباحث ارتباطات در چندین مورد توانست جزو اولین ها باشد. مانند ماهواره های Echo 1 و Telstar که جزو پیشروها بودند.
  • ماموریت آپولو که به منظور قرار دادن یک آمریکایی در ماه مطرح شده بود، راهی برای پیشی گرفتن از روسیه بود و موجب می شد که این جنگ سرد به نفع آمریکا رقم بخورد. در ۱۹۶۳، پروژه آپولو دو سوم بودجه اختصاص یافته به تحقیقات فضایی را به خود اختصاص داد. به شکلی که رئیس جمهور قبلی آمریکا (آیزن هاور) برای نقد رئیس جمهور وقت آمریکا (کندی) گفت: «هر کس که ۴۰ میلیارد دلار برای یک مسابقه، جهت رسیدن به ماه و جلب نظر جهانی خرج کند، یک دیوانه است».
  • در ۲۰ جولای ۱۹۶۹ فضانوردان نیل آرمسترانگ و باز آلدرین اولین قدم ها بودند که بر ماه نهاده شدند.
  • از سال ۱۹۷۵ فضا تبدیل به یک محل اجتماع بین المللی شد. در پروزه Apollo-Soyuz که یک مظهر آشتی بین روسیه و آمریکا، اولین قدم های مشترک جهت اکتشافات فضایی برداشته شد.
  • آمریکا چالش جدیدی را شروع کرد که آن، ساخت شاتل بود. ولی روسیه جهت دیگری را اتخاذ کرد که آن، ساختن یک ایستگاه فضایی بود و منتهی به ایستگاه فضایی میر شد.
  • در ۱۹ آوریل ۱۹۷۵، پرتاب اولین ماهواره هند با نام «آریابهاتا» (Aryabhata) توسط روسیه انجام شد. ماموریت این فضاپیما، فیزیک سماوی بود. وزن این فضاپیما ۳۶۰ کیلوگرم بوده و در مدار بیضی با ارتفاع حضیض ۵۶۸ کیلومتر و ارتفاع اوج ۶۱۱ کیلومتر از زمین قرار گرفت.
  • در ۳۱ می ۱۹۷۵ سازمان فضایی اروپا تاسیس شد. مرکز این سازمان در پاریس فرانسه است.
لوگوی سازمان فضایی اروپا
  • در ۱۷ جولای ۱۹۷۵ اولین فعالیت فضایی مشترک بین آمریکا و شوروی و آخرین پرواز فضاپیمای آپولو در پروژه تست آپولو-سایوز صورت گرفت. هدف اصلی این پروژه، انجام یک حرکت نمادین سیاسی تنش زدایانه بود. این حرکت به عنوان پایان رقابت فضایی بین دو کشور مشخص گردید که از سال ۱۹۵۷ شروع شده بود.
  • این ماموریت شامل یک آزمایش علمی هماهنگ و مشترک بود. در این آزمایش آپولو یک خورشید گرفتگی مصنوعی و مهندسی شده ایجاد نمود تا شرایط برای عکس برداری سایوز از کرونا (حلقه نور دور خورشید) فراهم شود. این همکاری مبدا توسعه فعالیت های فضایی مشترک بین این دو کشور شد که بعدها منجر به فعالیت های دیگری نظیر برنامه شاتل-میر و ایستگاه فضایی میر گردید.
آپولو از نگاه سایوز در فضا
  • در ماه اوت ۱۹۷۵ پرتاب ماهواره COS-B به عنوان اولین ماموریت سازمان فضایی اروپا با هدف بررسی منابع اشعه گاما توسط راکت تور-دلتا (Thor-Delta) انجام شد. این ماهواره ۶ سال عملیاتی بود که ۴ سال بیش از حد انتظار در مدار به ماموریت خود ادامه داد. این ماهواره از این جهت بسیار موفق و ویژه بود که دارای هیچ تلسکوپ و تجهیزات علمی پیچیده ای نبود و فقط به سمت یک ستاره جهت می گرفت و میزان اشعه گامای ساطع شده از آن را اندازه گیری می کرد.
  
از راست: ماهواره آریابهاتا، ماهواره COS-B و ماهواره بر تور-دلتا
  • ۹ سپتامبر ۱۹۷۵، ماموریت وایکینگ ۲ (Viking 2): ماموریت وایکینگ ۲ بخشی از برنامه وایکینگ آمریکا برای ارسال فضاپیما به سیاره مریخ، و شامل دو بخش مدارگرد و کاوشگر بود. کاوشگر وایکینگ ۲ به مدت ۱۳۱۶ روز زمینی یا ۱۲۸۱ روز مریخی (سول) بر روی سطح مریخ عملیاتی بود که در ۱۱ آوریل ۱۹۸۰ در اثر خرابی باطری خاموش شد. مدارگرد وایکینگ ۲ تا ۲۵ ژوئیه ۱۹۷۸ عملیاتی بود و تقریبا ۱۶۰۰۰ عکس طی ۷۰۶ گردش بدور مریخ گرفت و به زمین ارسال کرد. این ماموریت توسط ناسا و با قراردادی که با شرکت JPL بسته شد، به انجام رسید.
فضاپیما روی سطح مریخ
  • ۲۰ ژوئیه ۱۹۷۶: کاوشگر وایکینگ ۱ (Viking 1) آمریکا، بر روی مریخ نشست و به عنوان اولین کاوشگری شناخته می شود  که بر روی سطح مریخ فرود آمده است. اطلاعات دقیق و بسیار جذاب در مورد این ماموریت در این آدرس (کلیک کنید) و گزارشی از فعالیت های ایالات متحده آمریکا در خصوص کاوش در مریخ در این کتاب الکترونیکی (کلیک کنید) موجود است.

وویجر

  • ۲۰ اوت ۱۹۷۷: کاوشگری با نام Voyager 2 توسط ناسا و با هدف مطالعه سیارات منظومه شمسی پرتاب شد. این کاوشگر ۱۶ روز قبل از دوقلوی خود یعنی Voyager 1 در مسیری طولانی تر برای رسیدن به مقصد سیاره مشتری و زحل پرتاب شد که این مسیر منجر به رویارویی بیشتر این کاوشگر با سیاره اورانوس و نپتون گردید. این کاوشگر تنها فضاپیمایی است که دو غول یخی (یعنی اورانوس و نپتون) را دیده است. ماموریت اصلی این کاوشگر در ۲ اکتبر ۱۹۸۹ پس از پایان شناسایی سیاره نپتون به انتها رسید که در مسیر انجام این ماموریت، کاوشگر Voyager 2 در سال ۱۹۸۶ از نزدیکی سیاره اورانوس، در سال ۱۹۸۱ از نزدیکی سیاره زحل و در سال ۱۹۷۹ از نزدیکی مریخ عبور کرد.
  • وویجردر ۵ سپتامبر ۱۹۷۷، کاوشگر Voyager 1 توسط ناسا پرتاب شد که یکی از اهداف این کاوشگر مطالعه دنیای خارج از منظومه شمسی بوده است. جالب اینکه بعد از گذشت ۳۹ سال از پرتاب Voyager 1 به فضا، این کاوشگر با استفاده از «شبکه مخابراتی اعماق فضا» هنوز با زمین در تماس است و فرامین معمول خود را دریافت کرده و داده ارسال می نماید. این کاوشگر با فاصله AU135 (معادل 2.02×1010 km یا تقریبا ۲۰ میلیارد کیلومتر) از خورشید به عنوان دورترین فضاپیما از زمین شناخته می شود (در ژوئن ۲۰۱۶). ماموریت اصلی این کاوشگر، انجام مانور Fly-by از نزدیکی سیاره مشتری و زحل بوده است. Planetary Flyby مانوری جذاب بوده و در جریان این مانور، یک فضاپیما با عبور از نزدیکی یک سیاره یا جرم آسمانی، تغییر مسیر و سرعت ناگهانی می دهد. اساسا این مانور به منظور صرفه جویی در سوخت، زمان و هزینه در نظر گرفته می شود.

تصاویر دریافتی از سیاره مشتری توسط Voyager 1

 

  • در ۲۹ سپتامبر ۱۹۷۷ ایستگاه فضایی مداری شوروی سابق با نام Salyut 6 به عنوان هشتمین بخش از برنامه Salyut در مدار قرار گرفت. در ۲۰ سپتامبر ۱۹۷۷ با راکت پروتون پرتاب شد و به عنوان اولین ایستگاه فضایی از نوع نسل دوم ایستگاه های فضایی است.

سالیوت

  • ناوستاردر ۲۲ فوریه ۱۹۷۸، ناوستار ۱، اولین ماهواره GPS (سامانه موقعیت یاب جهانی) توسط راکت اطلس اف (Atlas F) به مدار پرتاب شد. سامانه موقعیت یابی جهانی توسط دپارتمان دفاعی ایالات متحده آمریکا توسعه یافته و خدمات ناوبری در تمام آب و هوا را برای مصارف نظامی در سطح زمین، دریا و نیروی هوایی فراهم آورده است. پس از عملیاتی شدن این سامانه، به عنوان یک دارایی جدایی ناپذیر در کاربردهای متعدد غیر نظامی و صنعتی مورد استفاده قرار می گیرد که از آن جمله می توان به کاربردهای مسیریابی (در کشتی رانی، خلبانی و کوهنوردی)، ردیابی ناوگان های شرکت های بزرگ حمل و نقل، نقشه برداری و غیره اشاره نمود. مشخصات این ماهواره در جدول زیر آمده است.
    USA Nation
    Navigation Type / Application
    USAF Operator
    Rockwell Contractors
    ? Equipment
    3-Axis stabilized Configuration
    2 deployable solar arrays, batteries Power
    5 years Lifetime
    759 kg Mass
    20200 km × 20200 km, 63.0° Orbit
    Star-27 Propulsion
     

اسکای لب اسکای لب اسکای لب

  • در ۱۹ ژوئیه ۱۹۷۹، اسکای لب (Skylab) اولین ایستگاه فضایی آمریکا در مراتع کم جمعیت استرالیای غربی به زمین برخورد کرد.
  • ادامه دارد...